Etapy polityki

1. Decyzję dotyczącą budżetu funduszy strukturalnych oraz zasad jego wykorzystania podejmuje Rada i Parlament Europejski na podstawie propozycji Komisji Europejskiej.

2. W wyniku ścisłej współpracy z państwami członkowskimi Komisja proponuje Strategiczne Wytyczne Wspólnoty na temat spójności. Dokument ten jest fundamentem polityki nadającym jej strategiczny wymiar. Wytyczne gwarantują, że państwa członkowskie dostosują swoje programy do priorytetów UE: wspieranie innowacyjności i przedsiębiorczości, faworyzowanie gospodarki opartej na wiedzy i tworzenie lepszych i liczniejszych miejsc pracy.

3. Podczas stałego dialogu z Komisją, każde państwo członkowskie przygotowuje Narodowe Strategiczne Ramy Odniesienia (NSRO), zgodne z Wytycznymi. Regulamin przewiduje, że po przyjęciu Wytycznych państwo ma pięć miesięcy na złożenie do Komisji swoich NSRO. Ramy te określają strategię wybraną przez państwo i proponują listę „programów operacyjnych", które zamierza wdrożyć. Po otrzymaniu NSRO Komisja ma trzy miesiące na przedstawienie komentarzy i zażądanie, by państwo ewentualnie dostarczyło dodatkowych informacji.

4. Komisja zatwierdza części NSRO oraz każdy program operacyjny (PO). PO prezentują priorytety państwa (i/lub regionów) oraz sposób, w jaki będzie ono realizowało cały okres programowania. Istnieje pewien obowiązek: państwa i regiony objęte celem Konwergencja, 60% wydatków muszą przeznaczyć na priorytety wynikające ze strategii Unii na rzecz wzrostu i zatrudnienia (nazywanej „strategią lizbońską"), państwa i regiony objęte celem Konkurencyjność i zatrudnienie - 75%. W latach 2007-2013 Komisja Europejska przyjmie około 450 programów operacyjnych. W programowaniu i zarządzaniu PO uczestniczą partnerzy gospodarczy i społeczni a także organizacje spółek cywilnych.

5. Po podjęciu przez Komisję decyzji w sprawie PO państwa członkowskie i regiony rozpoczynają wdrażanie programów, to znaczy zatwierdzają tysiące projektów, które będą realizowane każdego roku, monitorują je i ewaluują. Wszystkie te działania prowadzone są za pośrednictwem tak zwanych „jednostek zarządzających" właściwych dla każdego państwa i/lub każdego regionu.

6. Komisja uruchamia wydatki (żeby pomóc państwom członkowskim rozpocząć realizację programów).

7. Komisja pokrywa wydatki potwierdzone przez poszczególne państwa członkowskie.

8. Komisja wraz z każdym państwem uczestniczy w monitorowaniu każdego PO.

9. Komisja i państwa członkowskie przedkładają raporty strategiczne przez cały okres programowania 2007-2013.

Strony tematyczne

Unijna polityka spójności ma na celu osiąganie konkretnych wyników w zwiększaniu spójności gospodarczej i społecznej. Wykorzystując potencjał wzrostu wszystkich regionów, programy realizowane w ramach tej polityki wspierają zrównoważony wzrost i tworzenie miejsc pracy. Dzięki zintegrowanemu podejściu programy te wspierają zrównoważony rozwój poszczególnych regionów oraz terytorium UE jako całości.

O tym, jakie warunki muszą spełniać projekty kwalifikujące się do uzyskania wsparcia, decydują ogólnie rozporządzenia w sprawie funduszy strukturalnych i Funduszu Spójności. Uzależnione jest to od tego, czy programy dla regionów zostały opracowane w ramach celów „Konwergencja", „Konkurencyjność regionalna i zatrudnienie" czy „Współpraca terytorialna". Dodatkowo Strategiczne Wytyczne Wspólnoty dotyczące spójności na lata 2007-2013 zawierają wspólne ramy strategiczne, które są odwzorowane w NSRO przyjmowanych przez każde państwo członkowskie.

Strony tematyczne zawierają informacje dotyczące najważniejszych tematów i spraw związanych z polityką spójności UE, a także umożliwiają dostęp do projektów, programów, danych statystycznych i dodatkowych informacji.

Tematy:

1. Wspieranie przedsiębiorstw

2. Współpraca i tworzenie sieci kontaktów

3. Kultura

4. Zatrudnienie i edukacja

5. Energia

6. Zmiany środowiskowe i klimatyczne

7. Ocena

8. Inżynieria finansowa

9. Zdrowie

10. Technologie informacyjno-komunikacyjne

11. Turystyka

12. Badania i innowacje

13. Regiony najbardziej oddalone

14. Transport

15. Rozwój obszarów miejskich

Zarządzanie Funduszami

Choć fundusze strukturalne są zależne od budżetu UE, sposób ich wydatkowania opiera się na podziale odpowiedzialności pomiędzy Komisją Europejską a władzami państw członkowskich:

• Komisja negocjuje i zatwierdza programy rozwoju zaproponowane przez państwa członkowskie i przyznaje kredyty.

• Państwa oraz ich regiony zarządzają programami, wdrażają je zatwierdzając projekty, kontrolują je i ewaluują.

• Komisja uczestniczy w monitorowaniu programów, pokrywa kwalifikowalne wydatki oraz sprawdza wdrożone systemy kontroli.

Dla każdego programu operacyjnego państwo członkowskie wyznacza:

• Jednostkę zarządzającą (jednostkę publiczną lub organ publiczny, prywatny, krajowy, regionalny lub lokalny, który będzie zarządzał programem operacyjnym);

• Jednostkę zatwierdzającą (jednostkę lub organ publiczny, krajowy, regionalny lub lokalny, który będzie zatwierdzał wydatki i wnioski o ich pokrycie przed wysłaniem ich do Komisji);

• Jednostkę monitorującą (jednostkę lub organ publiczny, krajowy, regionalny lub lokalny, wyznaczony dla każdego programu operacyjnego, którego zadaniem będzie sprawdzanie, czy system zarządzania i kontroli działa skutecznie).

Nowa zasada upraszczająca finansowe zarządzanie funduszami

Jeden program = jeden Fundusz

EFRR jak i EFS mogą w sposób uzupełniający i ograniczony finansować działania objęte pomocą z drugiego Funduszu (do 10% kredytów przyznanych przez Wspólnotę na każdą priorytetową dziedzinę danego PO).

Istnieje wyjątek od reguły: EFRR i Fundusz Spójności działają wspólnie w przypadku programów z sektora infrastruktury i ochrony środowiska.

Zobowiązania

Zobowiązania budżetowe związane z PO są realizowane według transz rocznych na każdy Fundusz i każdy cel. Komisja uruchamia pierwszą doroczną transzę przed przyjęciem PO. Następnie przekazuje kolejne transze najpóźniej 30 kwietnia każdego roku.

Wycofanie z urzędu:

Część zobowiązania budżetowego jest wycofywana z urzędu przez Komisję, jeśli nie zostanie ona wykorzystana lub jeśli Komisja nie otrzyma żadnego wniosku o zapłatę pod koniec drugiego roku po roku dokonania zobowiązania budżetowego (n+2)

W przypadku Bułgarii, Republiki Czeskiej, Estonii, Grecji, Cypru, Łotwy, Litwy, Węgier, Malty, Polski, Portugalii, Rumunii, Słowenii i Słowacji termin ten określono na koniec trzeciego roku (n+3) pomiędzy 2007 a 2010 rokiem, z tytułu ich programów operacyjnych.

Warunki finansowania

• Cele lizbońskie

Celem Funduszy jest dążenie do realizacji priorytetów UE w zakresie promowania konkurencyjności i tworzenia nowych miejsc pracy (strategia lizbońska). Komisja i państwa członkowskie czuwają nad tym, by 60% wydatków wszystkich państw w ramach celu „Konwergencja" i 75% wydatków na cel „Konkurencyjność i zatrudnienie" zostało przeznaczone na te priorytety.

Kliknij tu (PDF, 107KB), by zobaczyć te kategorie wydatków.

Górna granica poziomu współfinansowania:

• Konwergencja: od 75 % do 85 %

• Konkurencyjność i zatrudnienie: od 50 % do 85 %

• Europejska współpraca terytorialna: od 75 % do 85 %

• Fundusz Spójności: 85 %

Kwalifikowalność wydatków:

Aby wydatki były kwalifikowalne, muszą zostać efektywnie zapłacone pomiędzy 1.01.2007 a 31.12.2015. Operacje współfinansowane nie mogą być zakończone przed datą rozpoczęcia kwalifikowalności. Zasady są ustalane na poziomie krajowym, z wyjątkiem zasad wymienionych w przepisach specyficznych dla każdego funduszu, natomiast na lata 2000-2006 zasady te były ustalane na poziomie wspólnotowym.

ZMIANY W STOSUNKU DO OKRESU 2000-2006

• Zasady zarządzania finansowego dotyczą również Funduszu Spójności.

• Kwalifikowalność wydatków, zgodnie z zasadami krajowymi, a nie wspólnotowymi.

• Zmiany w poziomie współfinansowania - w poprzednim okresie zaliczka wynosiła 7% udziału Funduszu na dane działanie (dla 15 starych państw członkowskich) i 16% dla 10 nowych państw członkowskich w 2004 r.

• Pierwsza pośrednia płatność może zostać dokonana jedynie, jeśli państwo członkowskie dostarczy Komisji opis funkcjonowania swoich jednostek zarządzania, zatwierdzania i monitorowania.

• Wniosek o pierwszą pośrednią płatność musi być złożony w terminie 24 miesięcy po wpłaceniu przez Komisję pierwszej transzy zaliczki (w przeciwnym razie państwo członkowskie będzie musiało zwrócić zaliczkę).

• Zwrot kosztów jest kalkulowany na poziomie każdej dziedziny priorytetowej (a nie na poziomie działań, jak w latach 2000-2006).

• Zasada n+3 została wprowadzona dla 12 nowych państw członkowskich oraz dla Grecji i Portugalii do 2010 r.

• Zarządzanie finansowe jest bardziej elastyczne: możliwe jest częściowe zamknięcie już zakończonych operacji (zanim cały program zostanie zamknięty).