Europejski Fundusz Społeczny w Polsce, 2007-2013

Finansowany z EFS Program Operacyjny Kapitał Ludzki (PO KL) 2007-2013 świadczy o zaangażowaniu się Polski w inwestowanie w ludzi i ich umiejętności, a także o gotowości do podejmowania wyzwań, przed którymi obecnie staje. Położenie większego nacisku na edukację i szkolenia wydaje się być najlepszym sposobem na zwalczanie bezrobocia, wykluczenia społecznego oraz wyrównywania różnic między regionami. Udoskonalenie systemów edukacyjnych i szkoleniowych, reformy rynku pracy oraz wzmocnienie sektora ekonomii społecznej pozwolą osiągnąć długotrwały sukces.

Zatrudnienie i warunki społeczno - gospodarcze w Polsce.

Polska jest aktualnie w fazie silnego wzrostu gospodarczego i zwiększającej się wydajności pracy. Równocześnie boryka się jednak ze złożonymi problemami strukturalnymi. Pomimo znacznego spadku bezrobocia z 17,7% w 2005 roku do 13,8% w roku 2006, nadal cechuje ją największa w UE liczba osób bezrobotnych. Poziom zatrudnienia jest także najniższy i wynosi zaledwie 54,5%, znacznie poniżej założonego przez UE celu 70%.

Sytuację na rynku pracy utrudniają znaczne różnice pomiędzy regionami pod względem stopy bezrobocia sięgającej od 13% do 27%, bardzo niski poziom zatrudnienia osób starszych (28,1%) oraz wysokie wskaźniki bezrobocia wśród młodzieży oraz osób długotrwale bezrobotnych. Dużym zagrożeniem dla równowagi finansów publicznych w przyszłości, w większości państw UE, jest starzejące się społeczeństwo.

Rozwiązanie tych problemów stanowi niemałe wyzwanie. Stopniowo wdrażane są inicjatywy służące zatrzymaniu ludzi na rynku pracy, dzięki czemu poziom zatrudnienia wzrasta. Pomimo to, w 2005 roku jedynie 5,2% bezrobotnych skorzystało ze szkoleń, a dalsza modernizacja służb zatrudnienia staje się coraz bardziej niezbędna. Wykluczenie społeczne w połączeniu z bezrobociem stanowi poważny problem. Wskaźnik zagrożenia ubóstwem wynoszący w 2004 roku 21% znacznie przekracza średnią UE i jest szczególnie wysoki w przypadku dzieci (29%), młodzieży, osób długotrwale bezrobotnych oraz osób żyjących na obszarach wiejskich, gdzie organizacje pomocy społecznej działają mniej skutecznie.

W miarę jak polska gospodarka przechodzi dalszą restrukturyzację, konieczne staje się rozwijanie umiejętności pracowników, w celu uniknięcia dalszego pogłębiania się bezrobocia strukturalnego. W związku z tym systemy edukacyjne i szkoleniowe powinny zostać zreformowane, by były w stanie sprostać wymaganiom rynku pracy. Należy także zachęcać młodzież do ukończenia nauki, jak również wspierać kontynuację edukacji i kształcenie ustawiczne dorosłych. Reformy te powinny niwelować regionalne różnice w dostępie do edukacji.

W obliczu procesów restrukturyzacyjnych pracownicy i przedsiębiorstwa powinni posiadać umiejętności niezbędne w dostosowaniu się do ciągłych zmian w gospodarce. W ramach wspierania zrównoważonego rozwoju należy zachęcać starszych pracowników do pozostania na rynku pracy, co powinno być wsparte ofertą szkoleń oraz możliwością zatrudnienia.

Pracownicy administracji państwowej, jeśli mają przyczyniać się do wzrostu gospodarczego i rozwoju zatrudnienia, powinni posiadać odpowiednie kwalifikacje, w szczególności umiejętności konieczne do świadczenia lepszych usług na rzecz obywateli. Przy świadczeniu usług i kształtowaniu polityk niezbędna jest także lepsza współpraca z organizacjami działającymi w obszarze polityki społecznej i zatrudnienia.

Priorytety

Polska otrzyma w latach 2007-2013 największą alokację środków EFS spośród wszystkich państw członkowskich. Wieloletni PO - „Kapitał Ludzki" - służy do zarządzania tym funduszem. Obejmuje on najbardziej znane obszary EFS, takie jak zatrudnienie, wykluczenie społeczne i kwalifikacje siły roboczej, jak również zajmuje się wyzwaniami z dziedziny edukacji i szkoleń. PO KL będzie także wspierał dobre rządzenie, służbę zdrowia i rozwój obszarów wiejskich. Obejmuje on dziesięć priorytetów. Priorytety 1-5 dotyczą wzmocnienia instytucji rynku pracy, polityki społecznej, edukacji i administracji publicznej. Priorytety 6-10 skupiają się na osobach fizycznych oraz przedsiębiorstwach w poszczególnych regionach.

Priorytet 1 : Zatrudnienie i integracja społeczna

Zaplanowane jest wdrożenie odpowiednich standardów usług we wszystkich publicznych służbach zatrudnienia oraz w 90% instytucji pomocy społecznej. Szkolenia pozwolą poprawić kwalifikacje pracowników w szerszej implementacji aktywnych polityk rynku pracy oraz realizacji działań na rzecz integracji społecznej.

Priorytet 2 : Poprawa potencjału adaptacyjnego pracowników i przedsiębiorstw oraz poprawa stanu zdrowia osób pracujących

Celem jest stworzenie, poprzez rozszerzanie i udoskonalanie usług szkoleniowych oraz opracowanie systemu akredytacji dla instruktorów, wykwalifikowanej siły roboczej zdolnej do przystosowywania się do zmian zachodzących w gospodarce. Ma to doprowadzić do zwiększenia ilości szkoleń w przedsiębiorstwach, aby pomóc pracownikom i menadżerom w przygotowywaniu się i radzeniu sobie w podlegającym ciągłym zmianom otoczeniu. Usługi zdrowotne o wyższej jakości oraz programy profilaktyczne powinny wpłynąć na poprawę zdrowia pracowników. Wsparcie otrzymają również pracownicy powracający do pracy po chorobie.

Priorytet 3 : Wysoka jakość systemu oświaty

Wzmocnienie systemu edukacyjnego będzie polegać na wypracowaniu lepszych polityk i systemu zarządzania. Ulepszenie systemu kształcenia nauczycieli i kursów szkoleniowych pomoże sektorowi oświaty spełnić wymagania pracodawców. Stworzone zostaną narodowe ramy kwalifikacji i system wspierania kształcenia ustawicznego.

Priorytet 4 : Szkolnictwo wyższe i nauka

Pozwoli dostosować szkolnictwo wyższe do potrzeb nowoczesnej gospodarki i rynku pracy. Przewiduje on wprowadzanie wyższych standardów na uczelniach i podnoszenie kwalifikacji pracowników zajmujących się badaniami i rozwojem oraz samo zarządzanie badaniami oraz komercjalizację wyników prac badawczych i rozwojowych.

Priorytet 5 : Dobre rządzenie

Wyższe standardy dla usług użyteczności publicznej, opracowywanie lepszych polityk oraz sprawniejsze ich wdrażanie, to podstawowe zadania w ramach tego priorytetu. Usługi dla przedsiębiorców zostaną usprawnione, na przykład poprzez zredukowanie do siedmiu dni czasu potrzebnego do założenia firmy. Ogólne podniesienie standardów zarządzania doprowadzi do lepszego, długofalowego planowania budżetowego w instytucjach finansowanych ze środków publicznych.

Priorytet 6 : Rynek pracy otwarty dla wszystkich

Aktywne polityki rynku pracy mające na celu aktywizację zawodową osób oraz pomoc w ich rozwoju osobistym obejmą 45% zarejestrowanych bezrobotnych. Kluczowi pracownicy publicznych służb zatrudnienia zostaną przeszkoleni tak, aby mogli wspierać te polityki. Pomocą zostanie objęta bezrobotna młodzież oraz osoby znajdujące się w niekorzystnej sytuacji na rynku pracy, takie jak kobiety, osoby niepełnosprawne oraz osoby starsze.

Priorytet 7 : Promocja integracji społecznej

Poprawa kwalifikacji pracowników instytucji pomocy społecznej i rozwój sektora ekonomii społecznej pomoże grupom zagrożonym wykluczeniem społecznym uzyskać dostęp do rynku pracy. Osoby z tych grup objęte będą również działaniami wspierającymi ich integrację z rynkiem pracy.

Priorytet 8 : Regionalne kadry gospodarki

Podjęte zostaną działania zmierzające do zwiększenia szans szkoleniowych pracowników. Celem jest poprawa zdolności przystosowywania się pracowników oraz przedsiębiorstw do zmieniającej się gospodarki. Wsparcie uzyskają także działania na rzecz lepszego przewidywania i radzenia sobie ze zmianami, np. w ramach zarządzania.

Priorytet 9 : Rozwój wykształcenia i kompetencji w regionach

Szerszy dostęp do edukacji dla wszystkich i promowanie kształcenia przedszkolnego oraz ustawicznego osób dorosłych, zwłaszcza na obszarach wiejskich, ma pomóc w wyrównywaniu różnic między regionami. Programy rozwojowe skierowane do szkół pomogą w niwelowaniu dysproporcji w jakości edukacji, zwłaszcza między obszarami wiejskimi i miejskimi. Promowany będzie równy dostęp do edukacji na obszarach wiejskich, poprzez rozwój kształcenia przedszkolnego. Zwiększone zostaną inwestycje w system kształcenia ustawicznego. Program pozwoli także opracować bardziej atrakcyjne kursy zawodowe na poziomie podstawowym i średnim oraz doprowadzi do poprawy umiejętności nauczycieli poprzez zdobywanie kwalifikacji w trakcie pracy.

Priorytet 10 : Pomoc dla wszystkich instytucji zaangażowanych w zarządzanie i wdrażanie EFS

Priorytet ten pomoże w zwiększeniu efektywności instytucji odpowiedzialnych za zarządzanie i wdrażanie PO KL.

Regiony kwalifikujące się.

Poziom finansowania z EFS jest zróżnicowany w zależności od poziomu PKB w poszczególnych regionach.

Poziom PKB per capita w Polsce jest wciąż poniżej 75% średniej dla UE-25, przez co Polska w całości zakwalifikowana została do celu konwergencji.

Finansowanie 2007 - 2013 (euro)